|
|
 |
|
 |
 |
|
 |
|
|
|
Inhalt: 1. Übersicht 2. Ergänzungen 3. Brüche
Zurück zum übergeordneten Menü
1. Übersicht:
|
Zahlzeich- en
|
Grundzahlen (Cardinalia)
|
Ordnungszahlen (Ordinalia)
|
Einteilungszahlen (Distributiva)
|
Zahladverbien (Adverbia numeralia)
|
|
arab.
|
lat.
|
Wie viele?
|
Der Wievielte?
|
Wie viele jedes Mal?
|
Wie oft?
|
|
1
|
I
|
unus, -a, -um
|
primus, -a, -um
|
singuli, -ae, -a
|
semel
|
|
2
|
II
|
duo, duae, duo
|
secundus, -a, -um / alter, -a, -um
|
bini, -ae, -a
|
bis
|
|
3
|
III
|
tres, tria
|
tertius, -a, -um
|
terni, -ae, -a / trini, -ae, -a
|
ter
|
|
4
|
IV
|
quattuor
|
quartus, -a, -um
|
quaterni,- ae, -a
|
quater
|
|
5
|
V
|
quinque
|
quintus, -a, -um
|
quini, -ae, -a
|
quinquie(n)s
|
|
6
|
VI
|
sex
|
sextus, -a, -um
|
seni, -ae, -a
|
sexie(n)s
|
|
7
|
VII
|
septem
|
septimus, -a, -um
|
septeni, -ae, -a
|
septies
|
|
8
|
VIII
|
octo
|
octavus, -a, -um
|
octoni, -ae, -a
|
octies
|
|
9
|
VIII
|
novem
|
nonus, -a, -um
|
noveni, -ae, -a
|
novies
|
|
10
|
X
|
decem
|
decimus, -a, -um
|
deni, -ae, -a
|
decies
|
|
11
|
XI
|
undecim
|
undecimus, -a, -um
|
undeni, -ae, -a
|
undecies
|
|
12
|
XII
|
duodecim
|
duodecimus, -a, -um
|
duodeni, -ae,-a
|
duodecies
|
|
13
|
XIII
|
tredecim
|
tertius, -a, -um decimus, -a, -um
|
terni, -ae, -a deni, -ae, -a
|
ter decies
|
|
14
|
XIV
|
quattuordecim
|
quartus, -a, -um decimus, -a, -um
|
quaterni, -ae, -a deni, -ae, -a
|
quater decies
|
|
15
|
XV
|
quindecim
|
quintus, -a, -um decimus, -a, -um
|
quini, -ae, -a deni, -ae, -a
|
quinquies decies
|
|
16
|
XVI
|
sedecim
|
sextus, -a, -um decimus, -a, -um
|
seni, -ae, -a deni, -ae, -a
|
sexies decies
|
|
17
|
XVII
|
septendecim
|
septimus, -a, -um decimus, -a, -um
|
septeni, -ae, -a deni, -ae, -a
|
septies decies
|
|
18
|
XVIII
|
duodeviginti
|
duodevicesimus, -a, -um
|
duodeviceni, -ae, -a
|
duodevicies
|
|
19
|
XIX
|
undeviginti
|
undevicesimus, -a, -um
|
undeviceni, -ae, -a
|
undevicies
|
|
20
|
XX
|
viginti
|
vicesimus, -a, -um
|
viceni, -ae, -a
|
vicies
|
|
21
|
XXI
|
viginti unus, -a, -um / unus, -a, -um et viginti
|
vicesimus, -a, -um primus, -a, -um / unus, -a, -um et vicesimus, -a, -um
|
viceni, -ae, -a singuli, -ae, -a / singuli, -ae, -a et viceni, -ae, -a
|
vicies semel / semel et vicies
|
|
22
|
XXII
|
viginti duo, -ae, -o / duo, -ae, -o et viginti
|
vicesimus, -a, -um secundus, -a, -um / alter, -a, -um / duo, -ae, -o et vicesimus, -a, -um
|
viceni, -ae, -a bini, -ae, -a / bini, -ae, -a et viceni, -ae, -a
|
vicies bis / bis et vicies
|
|
28
|
XXVI I
|
duodetriginta
|
duodetricesimus, -a, -um
|
duodetriceni, -ae, -a
|
duodetricies
|
|
29
|
XXIX
|
undetriginta
|
undetricesimus, -a, -um
|
undetriceni, -ae, -a
|
undetricies
|
|
30
|
XXX
|
triginta
|
tricesimus, -a, -um
|
triceni, -ae, -a
|
tricies
|
|
40
|
XL
|
quadraginta
|
quadragesimus, -a, -um
|
quadrageni, -ae, -a
|
quadragies
|
|
50
|
L
|
quinquatinta
|
quinquagesimus, -a, -um
|
quinquageni, -ae, -a
|
quinquagies
|
|
60
|
LX
|
sexaginta
|
sexagesimus, -a, -um
|
sexageni, -ae, -a
|
sexagies
|
|
70
|
LXX
|
septuaginta
|
septuagesimus, -a, -um
|
septuageni, -ae, -a
|
septuagies
|
|
80
|
LXXX
|
octoginta
|
octogesimus, -a, -um
|
octogeni, -ae, -a
|
octogies
|
|
90
|
XC
|
nonaginta
|
nonagesimus, -a, -um
|
nonageni, -ae, -a
|
nonagies
|
|
100
|
C
|
centum
|
centesimus, -a, -um
|
centeni, -ae, -a
|
centies
|
|
101
|
CI
|
centum (et) unus, -a, -um
|
centesimus, -a, -um primus, -a, -um
|
centeni, -ae, -a singuli, -ae, -a
|
centies semel
|
|
102
|
CII
|
centum (et) duo, -ae, -o
|
centesimus, -a, -um secundus, -a, -um / alter, -a, -um
|
centeni, -ae, -a bini, -ae, -a
|
centies bis
|
|
200
|
CC
|
ducenti, -ae, -a
|
ducentesimus, -a, -um
|
duceni, -ae, -a
|
ducenties
|
|
300
|
CCC
|
trecenti, -ae, -a
|
trecentesimus, -a, -um
|
treceni, -ae, -a
|
trecenties
|
|
400
|
CD
|
quadringenti, -ae, -a
|
quadringentesimus, -a, -um
|
quadringeni, -a, -ae
|
quadringenties
|
|
500
|
D
|
quingenti, -ae, -a
|
quingentesimus, -a, -um
|
quingeni, -ae, -a
|
quingenties
|
|
600
|
DC
|
sescenti, -ae, -a
|
sesgentesimus, -a, -um
|
sesceni, -ae, -a
|
sescenties
|
|
700
|
DCC
|
septingenti, -ae, -a
|
septingentesimus, -a, -um
|
septingeni, -ae, -a
|
septingenties
|
|
800
|
DCC C
|
octingenti, -ae, -a
|
octingentesimus, -a, -um
|
octingeni, -ae, -a
|
octigenties
|
|
900
|
CM
|
nongenti, -ae, -a
|
nongentesimus, -a, -um
|
nongeni, -ae, -a
|
nongenties
|
|
1000
|
M
|
mille
|
millesimus, -a, -um
|
singula milia
|
milies
|
|
2000
|
MM
|
duo milia
|
bis millesimus, -a, -um
|
bina milia
|
bis milies
|
|
1000 000
|
|X|
|
decies centena milia
|
decies centies millesimus, -a, -um
|
decies centena milia
|
decies centies milies
|
|
2000 000
|
|XX|
|
viginti centena milia
|
vicies centies millesimus, -a, -um
|
vicies centena milia
|
vicies centies milies
|
|
|
|
Grundzahlen (Cardinalia): 1. unus, -a, -um - ein/e (einzelne/r/s):
|
m.
|
f.
|
n.
|
|
unus
|
una
|
unum
|
|
unius
|
unius
|
unius
|
|
uni
|
uni
|
uni
|
|
unum
|
unam
|
unum
|
|
ab uno
|
ab una
|
uno
|
2. duo, duae, duo - zwei:
|
m.
|
f.
|
n.
|
|
duo
|
duae
|
duo
|
|
duorum
|
duarum
|
duorum
|
|
duobus
|
duabus
|
duobus
|
|
duo(s)
|
duas
|
duo
|
|
a duobus
|
a duabus
|
duobus
|
3. tres, tria - drei:
|
m.
|
f.
|
n.
|
|
tres
|
tres
|
tria
|
|
trium
|
trium
|
trium
|
|
tribus
|
tribus
|
tribus
|
|
tres / tris
|
tres / tris
|
tria
|
|
a tribus
|
a tribus
|
tribus
|
4. milia, -ium n. - tausende:
|
m.
|
f.
|
n.
|
|
|
|
milia
|
|
|
|
milium
|
|
|
|
milibus
|
|
|
|
milia
|
|
|
|
milibus
|
Ordnungszahlen (Ordinalia): Die Ordnungszahlen werden zur Angabe von Jahreszahlen benutzt. Auf die Frage, zum wievielten Mal etwas geschehen ist, stehen die Akkusative der Ordinalia. Für die Zahl 2, also beim zweiten Mal, steht allerdings iterum.
Einteilungszahlen (Distributiva): Bei Pluralwörtern stehen statt der Grundzahlen die Einteilungszahlen.
Zurück zum Inhalt
2. Ergänzungen: 2.1. Apostrophus: Durch den Apostrophus Ɔ ist es möglich größere Zahlen zu schreiben. Er sieht aus wie ein gespiegeltes C und leitet sich von dem ursprünglichen Zahlzeichen für 1000, dem griechischen Phi Φ, ab.
ⅭⅠƆ = 1000 ⅭⅭⅠƆƆ = 10000 ⅭⅭⅭⅠƆƆƆ = 100000
Lässt man die ersten umgekehrten Apostrophi, die aussehen wie ein C, weg, erhält man die halbierten Werte.
ⅠƆ = 500 ⅠƆƆ = 5000 ⅠƆƆƆ = 50000
2.2. Buchstaben: Es wurden in klassischer Zeit Majuskeln (Großbuchstaben) verwendet, im Mittelalter auch Minuskeln (Kleinbuchstaben).
2.3. Multiplikation: Häufig wurde auch die kleinere Zahl vor die größere geschrieben, um eine Multiplikation anzuzeigen. MM = IIM
2.4. Ordnung: Vorne steht das größte Zahlzeichen, hinten das kleinste. Ausnahmen entstehen durch die Subtraktionsregel und bei der Multiplikation.
2.5. Rahmen: Um eine Zahl mit 100000 zu multiplizieren, wurde ein Rahmen um sie herum gezogen. Dieser konnte jedoch unten oder unten und oben offen sein.
2.6. Subtraktionsregel: Erst im Mittelalter wurde es üblich, vier aufeinander folgende Zahlzeichen durch ein gleiches Zahlzeichen und das nächst höhere Zahlzeichen zu ersetzen. IIII = IV
2.7. Überstrich: Um die Zahlzeichen von anderen Buchstaben zu unterscheiden, erhielten sie häufig einen Überstrich.
2.8. Vinculum: Eine Vinculum, auch Titulus genannt, sieht aus wie der Überstrich, kann aber auch mehrere Male übereinander geschrieben werden. Ein Vinculum zeigt eine Multiplikation mit 1000 an.
2.9. Zahlzeichen: Die verwendeten Zahlzeichen sind: I - 1 V - 5 X - 10 L - 50 C - 100 D - 500 M / ∞ (erst ab dem Mittelalter, vorher Apostrophus-Schreibweise) - 1000
Zurück zum Inhalt
3. Brüche: Ein Bruch besteht aus dem oberen Zähler und dem unteren Nenner. Ist der Zähler 1, steht zuerst die Ordnungszahl der Zahl aus dem Zähler, dann pars. 1/2 wird jedoch mit dimidius, -a, -um - halb gebildet. Beispiele sind:
1/2 - dimidia pars - ein Halb („der halbe Teil“) 1/3 - tertia pars - ein Drittel („der dritte Teil“) 1/4 - quarta pars - ein Viertel („der vierte Teil“)
Ist der Zähler um 1 kleiner als der Nenner, so steht zuerst die Grundzahl der Zahl des Zählers, danach folgt partes. Diese Regel gilt nicht für 1/2. Beispiele hierfür sind:
2/3 - duae partes - zwei Drittel („zwei Teile (vom Ganzen)“) 3/4 - tres partes - drei Viertel („drei Teile (vom Ganzen)“) 4/5 - quattuor partes - vier Fünftel („vier Teile (vom Ganzen)“)
Bei jeden anderen beliebigen Zahlen in Zähler und Nenner, für die das obige nicht gilt, werden die Brüche gebildet aus der Ordnungszahl für die Zählerzahl und der Ordnungszahl der Zahl im Nenner. Die Formen sind immer feminin, auch wenn partes ausgelassen wird. Beispiele sind:
6/8 - sex octavae (partes) - sechs Achtel („sechs achte (Teile)“) 9/23 - novem vicesimae tertiae (partes) - neun Dreiundzwanzigstel („neun dreiundzwanzigste (Teile)“) 777/999 - septingentae septuaginta septem nongentesimae nonagesimae nonae (partes) - siebenhundertsiebenundsiebzig Neunhundertneunund- neunzigstel (“siebenhundertsiebenundsiebzig neunhundertneunund- neunzigste (Teile)”)
Zurück zum Inhalt Zurück zum übergeordneten Menü
|
|
|